Kỳ thực tập tốt nghiệp là "trạm trung chuyển" quan trọng nhất của đời sinh viên. Đây không chỉ là một học phần để lấy con dấu, mà là cơ hội vàng để các bạn chuyển mình từ một sinh viên lý thuyết thành một kỹ sư thực thụ. Để kỳ thực tập tại doanh nghiệp trở thành bước đệm bứt phá cho sự nghiệp, các bạn sinh viên năm cuối cần chuẩn bị một hành trang đa diện từ kiến thức, kỹ năng đến thái độ chuyên nghiệp.

1. Kiến thức và kỹ năng chuyên ngành

Doanh nghiệp không yêu cầu bạn phải là chuyên gia ngay lập tức, nhưng họ cần bạn có một nền tảng vững vàng để có thể đào tạo tiếp.

Trước khi bước vào kỳ thực tập bạn nên xem xét lại các mảng kiến thức chuyên ngành đã được học ở trường như: Làm chủ bộ công cụ quản lý mã nguồn (Git), ôn tập tư duy lập trình và cấu trúc dữ liệu, các kiến thức lên quan đến mạng máy tính…

Kiến thức theo định hướng chuyên sâu:

Với mảng Web/App: Vững kiến thức về HTML/CSS/JS, hiểu về cơ chế bất đồng bộ (Asynchronous), cách gọi và xử lý dữ liệu từ API.

Với mảng Database: Biết cách viết các câu lệnh truy vấn SQL từ cơ bản đến nâng cao, hiểu về thiết kế cơ sở dữ liệu và cách tối ưu hóa các bảng dữ liệu.

Với mảng Kiểm thử (Tester): Nắm vững quy trình kiểm thử phần mềm, cách viết Testcase và bước đầu làm quen với các công cụ kiểm thử tự động (Automation Test).

Kỹ năng đọc hiểu tài liệu tiếng Anh: 90% các lỗi (bug) gặp phải đã có lời giải trên các diễn đàn quốc tế. Vì vậy, khả năng đọc hiểu tài liệu kỹ thuật tiếng Anh sẽ giúp ích rất nhiều trong công việc thực tế.

Tiếp cận AI trong lập trình: Hãy làm quen với các công cụ hỗ trợ như GitHub Copilot hoặc sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) để giải thích các đoạn code khó hiểu. Tuy nhiên, AI là để hỗ trợ tư duy, không phải để thay thế tư duy.

2. Tác phong và kỷ luật

Kỹ năng chuyên môn cần thời gian để chứng minh, nhưng tác phong là thứ giúp bạn tạo ấn tượng tốt ngay từ giây đầu tiên bước chân vào công ty thực tập.

Ngày đầu tiên đến công ty, hãy chuẩn bị cho mình một diện mạo chỉn chu nhất. Đừng quá cầu kỳ nhưng cần sự nghiêm túc. Một bộ trang phục lịch sự, đầu tóc gọn gàng và một nụ cười sẽ giúp bạn tự tin, thể hiện sự tôn trọng của mình.

Dù môi trường CNTT thường thoải mái, nhưng "thoải mái không có nghĩa là tùy tiện". Hãy quan sát cách đồng nghiệp xung quanh ăn mặc để điều chỉnh. Tránh mặc quần short, áo ba lỗ hay dép lê đến văn phòng. Trang phục lịch sự không chỉ là tôn trọng người đối diện mà còn là tôn trọng chính giá trị bản thân bạn.

Tuân thủ kỷ luật về giờ giấc nên đừng bao giờ đến sát giờ hoặc muộn giờ. Hãy cố gắng có mặt tại văn phòng trước 10 phút. Việc tuân thủ giờ giấc không chỉ giúp bạn có thời gian chuẩn bị tâm thế làm việc mà còn cho thấy bạn là người có trách nhiệm và tôn trọng nội quy tập thể.

Mỗi công ty đều có "văn hóa" và quy định riêng. Hãy quan sát, lắng nghe và tuân thủ tuyệt đối. Một người làm việc chuyên nghiệp trước hết phải là một người có tính kỷ luật cao.

3. Kỹ năng mềm

Trong môi trường doanh nghiệp, thái độ làm việc và cách giao tiếp cũng rất quan trọng. Một sinh viên thực tập cần có các kỹ năng sau:

Biết cách đặt câu hỏi thông minh, đừng vội vàng hỏi ngay khi vừa gặp khó khăn. Hãy dành khoảng 15 phút để tự mày mò, tìm kiếm giải pháp trước. Nếu vẫn không được, hãy đến nhờ người hướng dẫn trợ giúp kèm theo câu nói: "Em đã thử cách A, cách B nhưng vẫn chưa được, anh/chị xem giúp em với". Điều này cho thấy bạn là người có tư duy độc lập và nỗ lực tự thân.

Chủ động giao tiếp, xóa tan khoảng cách. Đừng chỉ ngồi lầm lì ở một góc máy tính từ sáng đến chiều. Hãy bắt đầu bằng một lời chào buổi sáng, một nụ cười hay những câu chuyện nhỏ lúc giải lao. Sự cởi mở sẽ giúp bạn nhanh chóng hòa nhập với văn hóa công ty.

Sắp xếp công việc khoa học. Đi làm khác với đi học, bạn có thể được giao nhiều việc cùng lúc. Hãy tập thói quen ghi chú lại danh sách việc cần làm vào sổ tay hoặc các ứng dụng điện thoại. Việc nào gấp làm trước, việc nào chưa gấp làm sau. Đừng để mình rơi vào tình trạng "quên việc" hoặc làm việc quá hạn.

Lắng nghe góp ý với tinh thần cầu thị. Khi bị người hướng dẫn nhận xét chưa tốt hoặc cách làm chưa đúng, đừng vội tự ái hay giải thích quanh co. Hãy lắng nghe kỹ, ghi chép lại và coi đó là bài học quý báu để mình tiến bộ hơn.

Ý thức bảo mật, mọi thông tin dự án, dữ liệu khách hàng tại công ty đều là tài sản quan trọng. Tuyệt đối không tự ý sao chép, mang dữ liệu ra ngoài hoặc chia sẻ lên mạng xã hội, lên các công cụ AI công cộng khi chưa được phép. Sự cẩn trọng này thể hiện bạn là một người làm nghề có đạo đức và trách nhiệm.

3. Mối quan hệ với Giáo viên hướng dẫn

Không phải chỉ tìm đến GVHD khi kỳ thực tập kết thúc, các bạn hãy nhớ, thầy/Cô là "hậu phương" vững chắc nhất của bạn. Vì vậy hãy giữ liên lạc thường xuyên: Chủ động báo cáo tiến độ cho GVHD (mỗi tuần một lần) qua Email hoặc các kênh liên lạc quy định.

Tham vấn chuyên môn khi gặp khó khăn về thuật toán hay lựa chọn công nghệ cho bài báo cáo, đừng ngần ngại hỏi ý kiến thầy cô.

4. Hoàn thành báo cáo thực tập

Báo cáo là minh chứng cho toàn bộ quá trình trải nghiệm của bạn. Đừng đợi đến tuần cuối cùng mới bắt đầu viết. Khi viết báo cáo cần bám sát đề cương, đúng tiến độ và chỉnh sửa theo sự hướng dẫn của giáo viên. Báo cáo cần tuân thủ theo đúng mẫu qui định, chỉnh chu về hình thức, đảm bảo về nội dung.

Hoàn thiện nhật ký thực tập. Hãy ghi chép mỗi ngày về các nội dung yêu cầu công việc đã thực hiện theo lộ trình tiến độ thực tập và gửi báo cáo cho GVHD cuối mỗi tuần.

Kỳ thực tập chính là "vàng thử lửa". Kiến thức trong trường là "xăng", còn kỹ năng thực tế tại doanh nghiệp là "động cơ". Bạn cần có đủ xăng để khởi động, nhưng chính động cơ sẽ đưa bạn đi xa. Hãy đi thực tập với một tâm thế: Chủ động - Cầu thị - Kỷ luật. Chúc các em có một kỳ thực tập thành công rực rỡ!

Mọi thắc mắc về thủ tục hành chính và hồ sơ thực tập, sinh viên vui lòng liên hệ Văn phòng Khoa để được hỗ trợ.